انحراف جنسی نظربازی (اسکوپوفیلیا) یا ویوریسم چیست ؟
انحراف جنسی نظربازی یا اسکوپوفیلیا یک انحراف جنسی است که در آن افراد مبتلا از نگاه کردن به قربانیان خود به صورت مخفیانه ، لذت جنسی کسب می کنند ، و این کسب لذت را حتی به داشتن رابطه جنسی نیز ترجیح می دهند . قربانیان این افراد معمولا درحال دوش گرفتن ، تعویض لباس یا برقراری رابطه جنسی هستند و افراد مبتلا ، از پشت پنجره یا هر فضای دیگری که صحنه قابل مشاهده را فراهم کند ، بدون آگاهی قربانیان به آن ها نگاه می کنند. اسکوپوفیلیا مشکلات فردی و بین فردی زیادی را برای فرد مبتلا ایجاد می کند و به آن ویوریسم (voyeurism) هم گفته می شود. در ادامه این مقاله دکتر ملینا شیرانی ، روانشناس بالینی و روانکاو درباره ابعاد مختلف این اختلال روانی توضیحات بیشتری ارائه داده است .
چرا افراد به انحراف جنسی اسکوپوفیلیا مبتلا می شوند؟
علل روانشناختی این اختلال متنوع است .تجربه های دوران کودکی ، مشاهده الگوهای جنسی نامناسب و کمبود مهارت های عاطفی و اجتماعی می تواند باعث شکل گیری این گرایش شود.در برخی از افراد ، عزت نفس پایین و اضطراب اجتماعی نیز نقش مهمی در ظهور و تداوم این رفتار دارد.
دکتر ملینا شیرانی، روانکاو در این باره توضیح می دهد : انحرافات جنسی معمولا از دوران نوجوانی آغاز می شوند و اگر به موقع تشخیص داده نشده و درمان نشوند می توانند نسبت به درمان مقاوم شوند و حتی تا پایان عمر هم در فرد باقی بمانند. چرا که با هر بار تکرار این رفتار و پرورش ذهنیت ها و فانتزی های مربوط به آن و رسیدن به ارگاسم ، این انحراف جنسی نیز تقویت می شود.
این اختلال چگونه تقویت و تکرار می شود ؟
در این جا ابتدا بهتر است مفهوم تقویت را بدانیم : این اصطلاح برگرفته از مکتب رفتارگرایی در علم روان شناسی است ، تقویت به معنای هر عاملی است که سبب می شود یک رفتار، مجددا تکرار شود. به طور مثال اگر یک کودک پس از انجام به موقع و درست تکالیف درسی خود از مادرش شکلات دریافت کند ، شکلات نقش تقویت کننده دارد چون برای کودک لذت بخش است و بنابراین رفتار انجام تکالیف در او تقویت می شود.تقویت کننده ها با نیازهای اساسی افراد پیوند خورده اند و برای همین لذت بخش هستند .
در زمینه انحراف جنسی نظربازی نیز پرداختن به فانتزی و رفتار مربوط به آن ، سبب ایجاد لذت جنسی و ارگاسم در فرد می شود و همین موضوع باعث تکرار مجدد آن فانتری و رفتار شده و پس از مدتی یک شبکه عصبی رفتارآموخته شده در مغز تشکیل می شود که در این صورت ، درمان سخت و طولانی خواهد بود.
عواقب فردی و بین فردی این اختلال
انحراف جنسی اسکوپوفیلیا می تواند کیفیت زندگی و روابط بین فردی را تحت تاثیر قرار دهد .افراد ممکن است احساس شرم، گناه یا اضطراب شدید داشته باشند و در روابط زناشویی یا اجتماعی دچار مشکل شوند.پیامدهای روانی شامل کاهش اعتماد به نفس و ریسک ابتلا به افسردگی و اضطراب است.
آیا مشاهده فیلم ها و تصاویر جنسی ، انحراف جنسی نظربازی محسوب می شود؟
اگر مشاهده فیلم ها و تصاویرجنسی، مکرر، شدید و همراه با لذت مشاهده دیگران همراه شود و باعث اختلال در زندگی روزمره، روابط و سلامت روان فرد بشود می تواند نشانه ای از انحراف جنسی نظربازی ( اسکوپوفیلیا ) باشد و یا بسته به نشانه ها در طیف مرتبط با اختلال روانی دیگری قرار بگیرد.
بهترین درمان برای انحراف جنسی نظربازی یا ویوریسم (voyeurism)
و اما بهترین درمان های موجود برای مبتلایان به انحراف جنسی نظربازی (اسکوپوفیلیا) عبارتند از: برای انحراف جنسی نظربازی معمولا از درمان های روانکاوی و یا درمان هایی بر اساس رویکرد روان تحلیلی استفاده می شوند ، همچنین رفتاردرمانی در این زمینه بسیار مفید است چون می تواند به حذف الگوهای رفتاری ناسالم و جایگزینی الگوهای رفتاری سالم کمک کند و در برخی موارد که تمایلات جنسی بالا با درمان تداخل می کند و باعث می شود که فرد از همان فانتزی های قبلی خود پیروی نماید ، مصرف داروهای روانپزشکی و مراجعه به روانپزشک در کنار رواندرمانی اهمیت ویژه ای پیدا می کند ، داروها کمک می کنند که موقتا تمایلات جنسی فرد مبتلا کاهش یابد و درمان بهتر پیش برود.
می توانید با کلیک بر روی لینک ، مقاله دیگر دکتر ملینا شیرانی بیدآبادی ، را درباره انحراف جنسی خفگی خواهی ، مطالعه کنید.