طرحواره تنبیه یکی از طرحواره‌های ناسازگار اولیه است که آثار مخرب آن تنها به روابط عاطفی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند خود را در روابط اجتماعی، محیط کار، دوستی‌ها، روابط خانوادگی و حتی تعاملات معمولی و روزمره نیز نشان دهد. افراد دارای این طرحواره معتقدند اگر کسی مرتکب رفتاری شود که از دیدگاه آنان نامطلوب است یا با استانداردهای ذهنی آن‌ها مطابقت ندارد، باید حتماً تنبیه و مجازات شود و با عواقب منفی رفتار خود روبه‌رو گردد. این گرایش تنبیه گرایانه در روابط، معمولا به شکل قهر کردن ، پاسخ ندادن ، بازی با نقطه ضعف های طرف مقابل و یا محروم کردن او از توجه ، احترام و محبت ، توسط فرد مبتلا به طرحواره بروز پیدا می کند. در این الگوی فکری، اشتباه کردن چیزی نیست که بتوان دربارهٔ آن گفت‌وگو کرد، از آن درس گرفت، آن را جبران کرد و در نهایت از آن گذشت؛ بلکه خطایی است که باید با مجازات و تنبیه پاسخ داده شود. این افراد معمولاً باور کمتری به بخشش، گذشت و عفو کردن دارند و ممکن است به همان اندازه نیز در پذیرش بخشش دیگران دربارهٔ اشتباهات خود با دشواری روبه‌رو شوند. در نگاه آن‌ها، فرد خطاکار باید تاوان رفتار خود را بپردازد و صرف پشیمانی، عذرخواهی یا تلاش برای جبران، لزوماً برای پایان‌یافتن تنبیه کافی نیست. اما نکتهٔ مهم این است که طرحوارهٔ تنبیه تنها به شیوهٔ برخورد فرد با دیگران مربوط نمی‌شود. افرادی که این طرحواره در آن‌ها فعال است، ممکن است خود نیز دائماً نگران تنبیه‌شدن باشند. آن‌ها ممکن است تصور کنند که اگر مرتکب اشتباهی شوند، با پیامدهایی سخت و غیرقابل‌جبران روبه‌رو خواهند شد. به همین دلیل، گاهی تلاش می‌کنند تعاملات خود با دیگران را تا حد امکان محدود کنند، کمتر در معرض قضاوت قرار بگیرند، به دیگران اعتماد نکنند و پشت درهای بسته بمانند تا احتمال اشتباه کردن یا مواجه‌شدن با پیامدهای ناخوشایند را کاهش دهند. ریشه‌های شکل‌گیری طرحواره تنبیه ریشهٔ شکل‌گیری این طرحواره، مانند بسیاری از طرحواره‌های ناسازگار اولیه، می‌تواند به تجربیات دوران کودکی بازگردد. والدین سخت‌گیر و خشنی که برای مواجهه با اشتباهات کودک به‌طور مکرر از تنبیه، مجازات، سرزنش شدید و محرومیت استفاده می‌کنند، ممکن است در شکل‌گیری این الگو نقش داشته باشند. کودکی که بارها به دلیل اشتباهات خود با واکنش‌های شدید روبه‌رو می‌شود، ممکن است به‌تدریج این باور را درونی کند که اشتباه کردن مستحق مجازات است و فرد خطاکار نباید به‌سادگی بخشیده شود. در چنین فضایی، فرصت یادگیری از اشتباه، گفت‌وگو دربارهٔ پیامدهای رفتار و ترمیم رابطه ممکن است جای خود را به ترس از مجازات و انتظار برای تنبیه بدهد. این کودک ممکن است در بزرگسالی همان الگویی را که در محیط خانواده تجربه کرده است، در روابط خود تکرار کند؛ یعنی هنگام مواجهه با رفتار نامطلوب دیگران، به‌جای بررسی موقعیت و درنظرگرفتن امکان جبران، به این نتیجه برسد که فرد مقابل باید به دلیل رفتار خود تلافی ببیند و مجازات شود. البته تجربهٔ کودکی به‌تنهایی سرنوشت روانی فرد را تعیین نمی‌کند و شکل‌گیری این طرحواره می‌تواند تحت تأثیر مجموعه‌ای از تجربیات و عوامل دیگر نیز قرار داشته باشد. سه سبک مقابله‌ای در طرحواره تنبیه افراد دارای طرحوارهٔ تنبیه ممکن است برای مواجهه با این الگوی ذهنی، به سه سبک مقابله‌ای اصلی متوسل شوند: تسلیم، اجتناب و جبران افراطی. این سبک‌ها به شیوه‌های متفاوتی بروز پیدا می‌کنند و ممکن است یک فرد در موقعیت‌های مختلف بیش از یک سبک را تجربه کند. ۱. تسلیم در برابر طرحواره تنبیه در سبک تسلیم، فرد گرایش خود را به مجازات و تلافی و انتقام می‌پذیرد و مطابق آن‌ها رفتار می‌کند. او ممکن است به‌راحتی دیگران را به دلیل اشتباهاتشان مستحق مجازات بداند و در مواجهه با رفتار نامطلوب، به‌جای انعطاف و گفت‌وگو، بر ضرورت تنبیه تأکید کند. از سوی دیگر، ممکن است همین فرد وقتی خودش اشتباهی مرتکب می‌شود، احساس کند سزاوار سرزنش، محرومیت یا مجازات است. در این وضعیت، فرد نه‌تنها در قبال دیگران سخت‌گیر است، بلکه با خودش نیز با شدت و خشونت روانی برخورد می‌کند و به‌سختی می‌تواند اشتباهات انسانی خود را بپذیرد. ۲. اجتناب از طرحواره تنبیه در سبک اجتناب، فرد تلاش می‌کند از موقعیت‌هایی که ممکن است در آن‌ها اشتباه کند، مورد قضاوت قرار بگیرد یا با واکنش تنبیه‌گرانه مواجه شود، فاصله بگیرد. ممکن است از صمیمیت، ارتباطات اجتماعی، بیان نظر مخالف یا ورود به موقعیت‌های تازه اجتناب کند؛ زیرا تصور می‌کند هرگونه خطا می‌تواند عواقب ناخوشایندی به دنبال داشته باشد. در این شرایط، محدودکردن روابط و دوری از دیگران می‌تواند راهی برای کاهش اضطراب ناشی از ترس از مجازات باشد. بااین‌حال، این راهبرد ممکن است به‌تدریج فرصت تجربهٔ روابط امن، اصلاح باورهای قبلی و یادگیری شیوه‌های سالم‌تر مواجهه با اختلاف را کاهش دهد. ۳. جبران افراطی در طرحواره تنبیه در سبک جبران افراطی، فرد ممکن است برای مقابله با احساس آسیب‌پذیری، ترس از اشتباه یا تجربهٔ تنبیه در گذشته، به فردی بسیار سخت‌گیر، قضاوت‌گر و تنبیه‌کننده تبدیل شود. او ممکن است در روابط خود به‌گونه‌ای رفتار کند که گویی باید خطاهای دیگران را شناسایی کند، آن‌ها را به پاسخ‌گویی وادارد و اجازه ندهد که از پیامدهای رفتارشان به‌آسانی عبور کنند. در این وضعیت، فرد ممکن است در برخورد با دیگران همان موضعی را اتخاذ کند که زمانی در برابر آن احساس ترس یا درماندگی داشته است. او با قرارگرفتن در جایگاه فردی که مجازات می‌کند، می‌تواند احساس کند بر موقعیت تسلط دارد و دیگر در جایگاه فرد آسیب‌پذیر قرار نمی‌گیرد. طرحواره تنبیه چگونه روابط عاطفی و اجتماعی را تخریب می‌کند؟ یکی از ویژگی‌های مهم این طرحواره، دشواری در پذیرش این واقعیت است که انسان‌ها ممکن است اشتباه کنند، رفتار نامناسبی داشته باشند و درعین‌حال توانایی یادگیری، جبران و تغییر را نیز داشته باشند. افراد دارای این الگو ممکن است استانداردهای ذهنی سخت‌گیرانه‌ای برای رفتار دیگران در نظر بگیرند و انتظار داشته باشند اطرافیانشان همواره مطابق آن‌ها عمل کنند. اگر دوست، همکار، آشنا یا شریک عاطفی آن‌ها مرتکب خطا یا رفتاری نامطلوب شود، ممکن است معتقد باشند که فرد باید تمام‌وکمال مجازات شود و به‌اصطلاح ادب شود! در چنین شرایطی، شدت واکنش فرد ممکن است با ماهیت اشتباه تناسب نداشته باشد و حتی پس از عذرخواهی یا تلاش برای جبران نیز ادامه پیدا کند. این افراد ممکن است […]

رابطه پدر و پسر یکی از مهم‌ترین میدان‌های شکل‌گیری هویت روانی است؛ اما اهمیت این رابطه را نمی‌توان صرفاً با حضور یا غیبت فیزیکی پدر توضیح داد. در روانکاوی، پدر تنها یک فرد واقعی در ساختار خانواده نیست. پدر می‌تواند به مجموعه‌ای از تجربه‌های عاطفی، همانندسازی‌ها، ممنوعیت‌ها، آرزوها، رقابت‌ها، ترس‌ها و بازنمایی‌های ناخودآگاه اشاره داشته باشد که در طول رشد کودک در ساختار روانی او جای می‌گیرند. به همین دلیل، آنچه امروزه در زبان عمومی” زخم پدر” نامیده می‌شود، در زبان روانکاوی موضوعی بسیار پیچیده‌تر از رابطه بد با یک پدر است. ممکن است پدری از نظر جسمانی کاملاً در زندگی پسر حضور داشته باشد، اما از نظر عاطفی غایب باشد. ممکن است پدری بسیار موفق باشد، اما تحمل رشد و استقلال پسرش را نداشته باشد. ممکن است پدری محبت خود را مشروط به موفقیت، اطاعت یا شباهت پسر به خودش کند و حتی ممکن است پدری مهربان باشد، اما تعارض‌های حل‌نشده خود را به شکلی ناآگاهانه وارد رابطه با فرزند کند. از منظر روانکاوی، پرسش اصلی این نیست که آیا پدر خوب بوده یا بد؟ بلکه این است: رابطه با پدر چگونه در روان کودک ثبت شده و این رابطه امروز چگونه در انتخاب‌ها، تعارض‌ها، روابط عاطفی و تصویر فرد از خودش تکرار می‌شود؟ زخم پدر چیست؟ زخم پدر یک تشخیص رسمی روان‌پزشکی یا یک مفهوم واحد و استاندارد در همه مکاتب روانکاوی نیست. این اصطلاح بیشتر برای توصیف مجموعه‌ای از آسیب‌ها و تعارض‌های روانی به کار می‌رود که ممکن است در بستر رابطه دشوار با پدر شکل بگیرند. بنابراین نباید هر مردی که رابطه دشواری با پدر داشته است را دارای زخم پدر دانست. از دیدگاه روانکاوی، اهمیت تجربه پدر در این است که کودک صرفاً رفتار پدر را مشاهده نمی‌کند؛ بلکه به‌تدریج معنای این رفتارها را در جهان درونی خود سازمان می‌دهد. پدری که می‌گوید به تو افتخار می‌کنم و پدری که هیچ‌گاه رضایت خود را نشان نمی‌دهد، فقط دو سبک متفاوت فرزندپروری ندارند؛ این دو رابطه می‌توانند دو نوع متفاوت از تجربه “خود ” یا ” Self “را در کودک ایجاد کنند. پدر در نظریه روانکاوی در نظریه کلاسیک فروید، پدر در سازمان‌یابی تعارض ادیپی جایگاهی اساسی دارد. در وضعیت ادیپی، کودک پسر با مسئله میل، رقابت، ممنوعیت و محدودیت مواجه می‌شود و رابطه او با والد هم‌جنس می‌تواند همزمان واجد عناصر عشق، رقابت، خصومت و همانندسازی باشد. فروید در ادامه، فرایند همانندسازی را در شکل‌گیری ساختارهای روانی و به‌ویژه سوپرایگو مهم می‌داند. اما در روانکاوی، پدر فقط مردی که کودک با او زندگی می‌کند نیست. مطابق با دیدگاه لکان ، تمایز میان پدر واقعی، پدر خیالی و پدر نمادین اهمیت پیدا می‌کند. نام پدر به یک شخص ساده تقلیل نمی‌یابد، بلکه به کارکرد نمادینی مربوط است که کودک را از رابطه دو نفره و بسته با مادر جدا کرده و او را با قانون، زبان، تفاوت و نظم نمادین مواجه می‌کند. بنابراین ممکن است یک پدر واقعی در خانه حضور داشته باشد، اما کارکرد پدرانه به شکل سالمی سازمان نیافته باشد؛ و برعکس، برخی کارکردهای پدرانه می‌توانند از طریق اشخاص و روابط دیگری نیز در زندگی کودک شکل بگیرند. این تمایز برای پرداختن به مفهوم زخم پدر بسیار مهم است. رابطه پدر و پسر و مسئله ادیپ رابطه پسر با پدر از ابتدا رابطه‌ای ساده و یک‌بعدی نیست. پسر می‌تواند همزمان پدر را دوست داشته باشد، از او بترسد، بخواهد شبیه او شود، از او پیشی بگیرد و حتی آرزو کند جای او را بگیرد. این دوسوگرایی از ویژگی‌های مهم روابط اولیه انسانی است. در وضعیت ادیپی، پدر می‌تواند هم رقیب و هم موضوع همانندسازی باشد. کودک از یک سو با پدر رقابت می‌کند و از سوی دیگر برای شکل دادن به هویت خود به او نیاز دارد. همین دوگانگی، یعنی “می‌خواهم جای تو باشم ” و همزمان “می‌خواهم شبیه تو باشم”، یکی از نقاط مهم در فهم رابطه پدر و پسر است. اگر رابطه با پدر به‌شدت تهدیدکننده، تحقیرآمیز یا غیرقابل پیش‌بینی باشد، همانندسازی نیز می‌تواند با تعارض‌های شدیدی همراه شود. پسر ممکن است هم بخواهد مانند پدر باشد و هم از تبدیل شدن به او بترسد. تحقیر کودک توسط پدر یکی از شکل‌های مهم آسیب در رابطه پدر و پسر و زخم پدر، تحقیر مداوم است. پدری که دائماً پسرش را با دیگران مقایسه می‌کند، شکست‌های او را برجسته می‌کند، موفقیت‌هایش را کوچک می‌شمارد یا دائماً به او پیام می‌دهد که مرد کافی نیست، ممکن است تصویری شکننده از خود در ذهن کودک ایجاد کند. اما مسئله فقط این نیست که کودک ناراحت می‌شود. در فرایند همانندسازی، صدای والد می‌تواند به بخشی از گفت‌وگوی درونی فرد تبدیل شود. در نتیجه، سال‌ها بعد ممکن است پدر حتی دیگر در زندگی پسر حضور نداشته باشد، اما صدای او همچنان در روان فرد شنیده شود: هنوز کافی نیستی. باید بیشتر تلاش کنی. مردی که شکست می خورد ضعیف است. در چنین شرایطی، سوپرایگو می‌تواند به جای یک ساختار تنظیم‌کننده، به شکل یک مرجع بسیار سخت‌گیر و تنبیه‌کننده تجربه شود. فرد ممکن است از بیرون بسیار موفق باشد، اما در درون دائماً خود را محاکمه کند. پدر دور از دسترس غیبت پدر همیشه به معنای نبودن فیزیکی نیست. گاهی پدر در خانه حضور دارد اما از نظر روانی و عاطفی دسترس‌پذیر نیست. او ممکن است هیچ علاقه‌ای به دنیای درونی فرزند نشان ندهد، درباره احساسات او سؤال نکند یا در لحظات مهم زندگی‌اش حضور عاطفی نداشته باشد. کودک ممکن است این غیبت را به شکل یک پرسش ناخودآگاه تجربه کند: چه چیزی در من وجود دارد که باعث می‌شود پدر مرا نبیند؟ این پرسش می‌تواند در بزرگسالی به جست‌وجوی مداوم برای دیده‌شدن تبدیل شود. فرد ممکن است در کار، تحصیل، روابط عاطفی یا شبکه‌های اجتماعی دائماً به دنبال تأییدی باشد که زمانی از پدر دریافت نکرده است. در اینجا مسئله فقط  کمبود اعتمادبه‌نفس نیست؛ بلکه می‌تواند به سازمان‌یابی میل فرد حول نگاه دیگری مربوط باشد. پدر حسود یکی از پیچیده‌ترین اشکال رابطه آسیب‌زا، پدری است که نمی‌تواند رشد و استقلال پسر خود را تحمل کند. پدر حسود لزوماً به شکل آشکار نمی‌گوید: من به پسرم حسادت می‌کنم. حسادت ممکن است به صورت کوچک شمردن موفقیت‌ها، رقابت مداوم، مسخره کردن ظاهر یا توانایی‌های پسر، مقایسه کردن، بی‌اعتنایی به موفقیت‌های او یا […]

شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر یا پرخاشگر منفعل همان‌طور که از اصطلاح آن مشخص است، از بیان مستقیم خشم و دلخوری اجتناب می‌کند، اما با رفتارهایی به ظاهر آرام و بی‌منظور، اغلب بدون اینکه خودآگاهانه متوجه باشد، به طرف مقابل خود آسیب می‌زند. به همین دلیل از یک طرف منفعل نامیده می‌شود و از طرف دیگر پرخاشگر؛ یعنی اگرچه فرد مستقیماً پرخاش نمی‌کند، رفتارهای او می‌توانند به اندازه پرخاشگری مستقیم آسیب‌زا باشند. این الگو در طبقه‌بندی‌های تشخیصی در طول تاریخ DSM جایگاه‌های متفاوتی داشته است و در DSM-5 به عنوان یک اختلال شخصیت مستقل در طبقه اصلی اختلالات شخصیت قرار نگرفته است. بنابراین در این مقاله، منظور از شخصیت منفعل‌ـ‌پرخاشگر یک الگوی شخصیتی و رفتاری است . نشانه‌های شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر برخی از مهم‌ترین نشانه‌هایی که ممکن است در این الگوی شخصیتی دیده شوند عبارت‌اند از: حسادت به دیگران منفی‌کاری و بازی با نقاط ضعف دیگران به شکلی که آنان را خشمگین یا غمگین می‌کند. اهمال‌کاری‌هایی که منجر به خشم طرف مقابل یا آسیب دیدن او می‌شود. فراموش‌کاری‌های عمدی که منجر به آسیب یا خسارت به طرف مقابل می‌شوند. سکوت و انفعال افراطی هنگام بحث و خشم طرف مقابل عدم پاسخ مثبت و پذیرا به عشق و شور و هیجان طرف مقابل این افراد اغلب معتقدند که زندگی با آنها ناعادلانه رفتار کرده است و اگر از آنان سؤال شود که چگونه با آنها ناعادلانه رفتار شده است، ممکن است نتوانند پاسخ روشنی ارائه دهند. بنابراین، آنها معمولاً بدون وجود علت مشخص، خود را قربانی زندگی و اطرافیان می‌دانند. مجموع این رفتارها می‌توانند باعث شوند که خشم و مخالفت فرد، به جای اینکه به شکل مستقیم و قابل گفت‌وگو بیان شود، از مسیر رفتارهای غیرمستقیم خود را نشان دهد. تفاوت شخص پرخاشگر منفعل با شخص لجباز چیست؟ شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر را نباید با لجبازی یکی دانست. فرد لجباز معمولاً مخالفت خود را آشکارتر نشان می‌دهد و ممکن است صریحاً بگوید:” این کار را انجام نمی‌دهم “یا “با این موضوع مخالفم.” اما در الگوی منفعل‌ـ‌پرخاشگرانه، مخالفت و خشم ممکن است به صورت غیرمستقیم بیان شوند. برای مثال، فرد ممکن است در ظاهر با درخواست شریک عاطفی خود موافقت کند، اما بعد آن را به تعویق بیندازد، فراموش کند یا به شکلی انجام دهد که نتیجه مطلوب حاصل نشود. بنابراین، تفاوت اصلی در این است که لجبازی معمولاً مخالفت آشکارتری دارد، در حالی که پرخاشگری منفعلانه می‌تواند خشم و مخالفت را پشت ظاهر موافق، آرام یا بی‌تفاوت پنهان کند. رفتار شخصیت پرخاشگر منفعل با شریک عاطفی شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر ممکن است در رابطه عاطفی با استفاده از نقاط ضعف شریک خود، او را خشمگین یا ناراحت کند؛ ممکن است کارهایی را که می‌داند برای طرف مقابل مهم هستند به تعویق بیندازد، وعده‌هایی بدهد که به آنها عمل نمی‌کند، دچار فراموش‌کاری‌های آسیب‌زا شود یا هنگام بحث و تعارض، به سکوت و انفعال افراطی پناه ببرد. شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر الزاماً رفتارهای مخرب خود را هنگام عصبانیت انجام نمی‌دهد. این الگوهای رفتاری در اغلب موارد می‌توانند برای او نوعی آرامش و تسکین ایجاد کنند و حتی اگر در آن لحظه خشمگین نباشد نیز ممکن است از الگوهای رفتاری مخرب خود استفاده کند. یکی از معمول‌ترین شکل‌های پویایی روان‌شناختی میان او و شریک عاطفی‌اش می‌تواند چنین باشد: شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر از طریق بازی کردن با نقاط ضعف طرف مقابل، موجب ایجاد خشم و عصبانیت در او می‌شود و حتی ممکن است او را به واکنش شدید وادار کند. سپس خود در نقش فردی آرام، صبور و بااستقامت ظاهر می‌شود و شریک عاطفی‌اش را به دلیل خشمگین شدن، پرخاشگری و ناتوانی در کنترل خود سرزنش می‌کند. برای مثال، ممکن است بعد از تحریک مکرر شریک عاطفی خود بگوید: “تو خیلی زود عصبانی می‌شی” “اصلاً روی خودت کنترل نداری” “مشکل از توئه که همیشه پرخاش می‌کنی” از نگاه روانکاوی، این نوع تعامل با مفهوم مکانیسم دفاعی همانندسازی فرافکنانه قابل تبیین است؛ یعنی فرد بخش‌هایی از حالات درونی خود را به دیگری نسبت می‌دهد و از طریق تعامل با او، شرایطی ایجاد می‌کند که طرف مقابل نیز تحت تأثیر این فرایند قرار گرفته و همان حالات را تجربه یا ابراز کند. سپس فرد او را به داشتن همان ویژگی‌هایی متهم می‌کند که در ابتدا در تجربه درونی خودش وجود داشته‌اند. شخصیت منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر چگونه ایجاد می‌شود؟ از دیدگاه روانکاوی، شخصیت‌های منفعل‌ ـ‌ پرخاشگر ممکن است این باور درونی را شکل داده باشند که دنیا جای خطرناکی است و ابراز مستقیم هیجانات، به‌خصوص خشم و مخالفت، می‌تواند پیامدهای ناخوشایندی برای آنها داشته باشد. اغلب ممکن است فرد در گذشته، به دلیل نشان دادن مستقیم هیجانات خود، به سختی تنبیه شده یا مورد شماتت والدین قرار گرفته باشد. در چنین شرایطی، کودک ممکن است یاد بگیرد که خشم خود را به صورت مستقیم نشان ندهد و برای حفظ رابطه یا جلوگیری از تنبیه، آن را به شکل غیرمستقیم ابراز کند. از دیدگاه روانکاوی، خشم‌هایی که فرد از اطرافیان تجربه کرده است نیز ممکن است درونی شوند و بعد از طریق مکانیسم‌های دفاعی، به شکل‌های پیچیده‌تری در روابط بزرگسالی بازگردند. در این شرایط، فرد ممکن است به‌طور ناخودآگاه مسئولیت بخشی از تجربه‌های درونی خود را به دیگری واگذار کند و از طریق تعامل با او، همان احساسات را در طرف مقابل فعال کند. شریک عاطفی شخصیت پرخاشگر منفعل چگونه آسیب می‌بیند؟ در این روابط ممکن است یک چرخه معیوب از خشم فعال یکی از طرفین و خشم منفعل طرف دیگر ایجاد شود. وجهه اجتماعی شریک عاطفی نیز ممکن است بیشتر آسیب ببیند؛ زیرا اطرافیانی که از پویایی‌های میان آن دو آگاه نیستند، معمولاً فردی را می‌بینند که خشم خود را به شکل مستقیم نشان داده است و ممکن است همان فرد را به عنوان شخصی خشن، عصبی یا پرخاشگر مورد قضاوت قرار دهند. در حالی که بخش زیادی از رفتارهایی که پیش از این واکنش خشمگینانه رخ داده‌اند، برای اطرافیان قابل مشاهده نیستند. همچنین اگر شریک عاطفی این افراد عزت‌نفس ضعیفی داشته باشد، ممکن است به تدریج همانندسازی‌های فرافکنانه طرف مقابل را بپذیرد و خودش را فردی نالایق، بیش از حد خشمگین یا ناتوان از کنترل خود ارزیابی کند. تداوم این وضعیت می‌تواند باعث ایجاد عذاب وجدان و احساس گناه، اضطراب، کاهش عزت‌نفس و در طول […]