مراجعه به روانشناس میتواند یکی از مهمترین تصمیمهای زندگی فرد برای شناخت بهتر خود، کاهش رنج روانی و ایجاد تغییرات عمیق در زندگی باشد. با این حال، گاهی تجربه مراجعه به روانشناس برای فرد آنطور که انتظار داشته پیش نمیرود و حتی ممکن است به تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس تبدیل شود.
اگرچه بخشی از این تجربههای ناخوشایند ممکن است به عملکرد نامناسب یا غیر تخصصی درمانگر مربوط باشد و به همین علت است که به افراد توصیه می شود هنگام انتخاب درمانگر دقت و توجه داشته باشند اما بخش دیگری از این تجربهها از جایی شکل میگیرد که مراجع و درمانگر تصور متفاوتی از ماهیت رابطه درمانی دارند.
بعضی مراجعین انتظار دارند رواندرمانگر مانند یک دوست صمیمی، عضو خانواده یا فردی نزدیک و همیشه در دسترس با آنها رفتار کند. ممکن است انتظار داشته باشند درمانگر آنها را در شبکههای اجتماعی دنبال کند، خارج از زمان جلسه با آنها صحبت کند، درباره زندگی شخصی خود توضیح بدهد، در مناسبتهای خانوادگی آنها شرکت کند و یا هنگام اتمام زمان جلسه ، همچنان به صحبت کردن با آنان ادامه دهد.
وقتی درمانگر چنین درخواستهایی را نمیپذیرد، ممکن است مراجع احساس کند درمانگر سرد و بیتفاوت است یا فقط انگیزه های مالی برای او اهمیت دارند در حالی که بسیاری از این رفتارها میتوانند دقیقاً نشاندهنده پایبندی درمانگر به مرزهای درمانی و اصول اخلاق حرفهای باشند.
رابطه میان مراجع و رواندرمانگر یک رابطه دوستانه یا خانوادگی نیست. این رابطه، یک رابطه رسمی و تخصصی است که با هدف مشخصی شکل گرفته است: کمک به مراجع برای شناخت بهتر خود، درک عمیق تر تعارضها و الگوهای روانی و حرکت به سوی تغییر.
به همین دلیل، آشنایی با مرزهای درمانی برای هر فردی که قصد مراجعه به روانشناس یا رواندرمانگر دارد اهمیت زیادی دارد.
این مقاله با هدف افزایش آگاهی، اطلاعرسانی و کمک به فرهنگسازی در زمینه ارتباط حرفهای میان مراجع و رواندرمانگر، به قلم دکتر ملینا شیرانی نوشته شده است.
مرزهای درمانی و تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس
مرزهای درمانی مجموعهای از اصول و چارچوبهایی هستند که رابطه میان درمانگر و مراجع را از روابط معمول اجتماعی، دوستانه و خانوادگی جدا میکنند.
یک روانشناس خوب برای اینکه بتواند نقش حرفهای خود را حفظ کند، باید رابطه را در چارچوب مشخصی نگه دارد.
بنابراین اگر بعضی رفتارهای درمانگر برای مراجع عجیب یا حتی ناراحتکننده به نظر برسد، پیش از آنکه آن رفتار را نشانه بیمهری یا انگیزه های مالی صرف و بی تفاوتی درمانگر بدانیم و یا آن ها را جزو تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس طبقه بندی کنیم، لازم است بدانیم آیا این رفتار بخشی از مرزهای حرفهای درمانگر است یا خیر.
چارچوب های فضای رواندرمانی مطابق با اصول اخلاق حرفه ای
مطابق با استانداردهای جهانی اخلاق حرفه ای برای یک رواندرمانگر :
1-درمانگر نمیتواند خارج از تایم جلسه با مراجع گفتوگوی تلفنی یا ملاقات داشته باشد
2-درمانگر نمیتواند مراجع را در شبکههای اجتماعی شخصی خود فالو یا دنبال کند
3-درمانگر نمیتواند در فضایی غیر از اتاق درمان با مراجع دیدار داشته باشد
4-درمانگر نمیتواند در جشن تولد یا سایر مناسبت های شخصی مراجع حضور یابد
5-درمانگر در برخی موارد نمیتواند به سؤالهای مراجع درباره زندگی شخصی و خصوصی خودش پاسخ بدهد
6-درمانگر نمیتواند هدایای مراجع را بپذیرد
7-اگر مراجع ، درمانگر را به هر روش دیگری میشناسد ( مثلا با درمانگر همسایه است یا از درمانگر از او خرید می کند) ، آن درمانگر نمیتواند به او مشاوره بدهد
چرا درمانگر هنگام تمام شدن وقت جلسه دیگر به مکالمه ادامه نمیدهد؟
این یکی از مواردی است که ممکن است بیشترین سوءتفاهم را در زمینه تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس ایجاد کند. فرض کنید زمان جلسه تمام شده است اما مراجع هنوز صحبت میکند. درمانگر اعلام میکند که زمان جلسه به پایان رسیده و گفتوگو را خاتمه میدهد.
ممکن است مراجع با خود فکر کند:
“پس برای او فقط پول مهم است“.
یا:
“اگر واقعاً به من اهمیت میداد، چند دقیقه دیگر به حرفهایم گوش میکرد.”
اما این برداشت لزوماً درست نیست.
درمانگر باید چارچوب زمانی جلسه را رعایت کند. تمام کردن جلسه در زمان تعیینشده میتواند بخشی از اخلاق حرفهای و حفظ ساختار درمان باشد.
این رفتار به معنای بیاهمیت بودن رنج یا احساسات مراجع نیست.
برعکس، یک درمانگر حرفهای میداند که رابطه درمانی بدون چارچوب میتواند به رابطهای مبهم و غیرتخصصی تبدیل شود.
بنابراین اگر درمانگر شما دقیقاً در پایان زمان جلسه گفتوگو را متوقف کرده است، این موضوع بهتنهایی نشانه بی تفاوتی یا انگیزه های مالی او نیست.
او در حال رعایت مرز و چارچوبی است که برای کیفیت درمان ضروری است.
سخن پایانی درباره تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس
یکی از مهمترین بخشهای فرهنگسازی درباره رواندرمانی، آشنایی مراجعین با ماهیت واقعی رابطه درمانی است.
اگر درمانگر، شما را در شبکههای اجتماعی خود دنبال نکرده، دعوت شخصی شما را نپذیرفته، درباره زندگی خصوصی خود صحبت نکرده، خارج از زمان جلسه با شما گفتوگوی طولانی نکرده، هدیه شما را نپذیرفته یا به محض پایان زمان جلسه ، گفتوگو را متوقف کرده است، این رفتارها بهتنهایی دلیل کافی برای نتیجهگیری درباره بیتوجهی یا پولدوستی او نیستند.
گاهی چیزی که از نگاه مراجع “فاصله” یا تجربیات تلخ مراجعه به روانشناس به نظر میرسد، از نگاه حرفهای یک “مرز سالم ” است.
او در یک رابطه تخصصی و حرفهای قرار دارد و همین رابطه برای اینکه بتواند کارکرد درمانی خود را حفظ کند، به چارچوب و مرز نیاز دارد.
در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر می توانید مقاله” تفاوت روانشناس و رواندرمانگر ” را مطالعه نمایید.
از طریق کلیک بر روی آیکن واتس آپ می توانید با دکتر ملینا شیرانی جلسه حضوری مطب یا نوبت مشاوره آنلاین دریافت کنید :
